Da'da iyo Heerarka
Nafaqada Da'da dugsiga
Nafaqada cunugaaga ayaa muhiim u ah caafimaadkiisa guud. Nafaqo habboon, oo ay tahay in la cuno cunto saddex jeer ah maalintii iyo labo cunto nafaqo leh, xaddidan sonkorta sare iyo cuntooyinka dufanka badan, cunista miraha, khudradda cagaaran, hilibka cagaarka ah iyo waxyaabaha caanaha liin, oo ay ku jiraan 3 caano, jaangooyo ama caano fadhi baahida calcium waxay sidoo kale ka hortagi kartaa dhibaatooyin caafimaad oo badan, oo ay ka mid tahay noqoshada miisaanka, horumarinta lafaha daciifka ah, iyo horumarinta diabeteska.
Waxay sidoo kale hubin doontaa in ilmahaagu jir ahaan u korayo awoodiisa buuxda.
Talada ugu wanaagsan ee nafaqada ah ee lagu ilaaliyo ilmahaaga caafimaadkiisa waxaa ku jira dhiirigelin isaga:
- Cun cuntooyin kala duwan
- Isu dheellitir cuntada aad cuneysid dhaqdhaqaaqa jirka
- Dooro cunto leh waxyaabo badan oo hadhuudh, khudaar, iyo miro
- Dooro cunto yar oo ku yar dufanka, dufanka buuxa, iyo kolestaroolka
- Dooro cunto dhexdhexaad ah oo sonkor ah iyo cusbo
- Xulo cunto siiya kalsiyum ku filan iyo macdan si aad u buuxiso shuruudaha jirka ee koraya
Waxa kale oo aad ka caawin kartaa kor u qaadida nafaqada wanaagsan adigoo samayna tusaal wanaagsan. Caadooyinka cunidda caafimaadka leh iyo jimicsi joogto ah waa inay noqdaan qayb joogto ah oo ka mid ah nolosha qoyskaaga. Way fududahay haddii qof kasta oo guriga jooga uu raaco tilmaamahan marka loo eego haddii ilmahaagu keligiis sameeyo. Waa inaad sidoo kale ka iibsataa cunto yar oo calorie ah iyo dufan yar, cunto fudud iyo macmacaan, caano dufan ama caano, iyo cabbitaannada cuntada. Iska ilaali inaad iibsato macmacaanka kuleylka leh ama cunto fudud, sida jajab fudud, cabitaannada caadiga ah ama jalaato joogto ah.
Xasuusnow in cunnooyinka ay tahay inay ku raaxeystaan oo ay ku fiicnaato aynaan ahayn ilo halgan ah. Ciladaha caadiga ah waxay u oggolaanayaan in ilmahaagu cabbo caano ama casiir aad u badan sidaa daraadeed uma baahna dhar adag, ku qasbaya ilmahaaga inuu wax cuno marka uusan gaajoonin, ama ku qasbin inuu cuno cuntooyinka uusan rabin.
Qaabka muhiimka ah ee caruurtu u bartaan inay madax bannaanaadaan waa iyada oo la abuurayo madax-bannaanida cuntada.
Inkasta oo cunuggaagu aanu cuni karin, isla markaana xajiyadeeyo cuntada sida aad jeclaan lahayd, hadba inta uu ilmahaagu sii korayo oo uu leeyahay heer tamar caadi ah, waxaa laga yaabaa inaysan wax yar ka walwalin. Sidoo kale, carruurta intooda badan ma cunaan cunto isku dheeli tiran maalin kasta, laakiin inta lagu jiro wiiggii ama wiigga, cuntadooda badanaaba waa isku dheeli tiran yihiin. Waxaad ka fekeri kartaa inaad siiso ilmahaaga vitamin maalinle ah haddii aad u maleyneyso inuusan fiicnayn, inkastoo carruurta intooda badan aysan u baahnayn.
Siyaabaha kale ee looga hortagi karo dhibaatooyinka quudinta waa inaanad cuntada u isticmaalin sidii laaluush ama abaal-marin loogu talagalay dabeecadaha la rabo, ka ilaali ilmahaaga inuu cuno si fiican wax cunista, xaddidana wada hadalkooda mowduucyada wanaagsan ee wanaagsan, ka fogow falanqeynta ama faallooyinka cunuga cunsuriyada cunnooyinka saboolka ah jadwalka, xadid cunista iyo cabbitaanka miiska, iyo xaddid cunnada fudud ee cunto nafaqo leh maalin kasta.
Hawlgallada quudinta si looga fogaado waxay bixiyaan macmacaan macaan, cabitaan fudud, cabitaanno miro leh, siriyaal sonkor leh, jajab ama nacnac, maadaama ay leeyihiin qiime nafaqo yar.
Kobaca Da'da Dugsiga iyo Horumarka
Sanadaha dhexe ilaa da'da dugsiga sare waa waqtiyo isbeddel weyn ilmahaaga. Marka laga soo bilaabo bilowga baaluqnimada , maskaxdiisa ayaa sidoo kale sii koraya si loo fahmo fekerka macquul ah iyo cilaaqaadka, wuxuuna horumarin doonaa heerarka anshaxa ee uu ku noolaan doono noloshiisa. Waxa kale oo aad ka filan kartaa inuu bilaabo inuu ka guuro qoyska marka uu kobciyo aqoonsigiisa iyo sidoo kale inuu saameyn ku yeesho asxaabtiisa.
Nasiib wanaag, saameyntani badiyaa waxay ku kooban tahay waxyaabo kale, sida timo iyo qaababka dharka.
Tani waa wakhti xor ah oo madaxbannaan oo carruurta da'dooda ah waxay rabaan in loo tixgeliyo inay masuul ka yihiin. Si loo caawiyo kobcinta dareenka maskaxda, hadda waa waqtigii ugu fiicneyd ee bilaabi lahaa cunugaaga kaalmo . Qaddarka ma aha mid aad u muhiim ah, laakiin inta badan waa 50 sentimitir ilaa $ 1.00 sannadkii waana in loo isticmaalo waxyaabo gaar ah oo ilmahaagu rabo. Maamulida kaalmadu waxay kaa caawineysaa inaad barato ilmahaaga qiimaha lacagta iyo muhiimada badbaadinta.
Inkasta oo ay muhiim tahay in ilmahaagu bilaabo inuu helo shaqooyin ku haboon da'da joogtada ah (dejinta miiska, ka qaadida qashinka, nadiifinta qolkooda, iwm.) Hareeraha guriga, kuwani waa inaysan ku xidhnayn lacagtiisa. Xoojinta wanaagsan ayaa muhiim u ah shaqooyinka la dhammeeyey, iyo guul darrida ah in la dhameeyo shaqooyinka waxaa lagu ciqaabi karaa iyada oo la waayin mudnaanta (TV, ciyaaraha fiidiyowga, iwm.).
U ogolow cunugaaga in uu helo doorasho ah oo keli ah in uu sameeyo mararka qaar wuxuu ka caawiyaa fulinta.
Ku dhiirigeli kalsooni darro iyo sawir wanaagsan oo cunugaaga ah adigoo isticmaalaya xoojin wax ku ool ah oo ammaan badanna u leh waxyaabaha uu ku guuleystey. Ku dhiiri geli ilmahaaga inuu noqdo mid xiiso leh, sahamiya isla markaana qaadana caqabado cusub.
Sidoo kale hubi inaad ilmahaaga u diyaarisid baaluqnimada iyo horumarinta galmada iyo bilaabida waxbarashada galmada haddii aadan horey u sameynin, oo ay ka mid tahay in taasi ka fogaato waa habka ugu nabad badan ee looga hortago uurka iyo cudurrada galmada lagu kala qaado.
Hab-nololeedka Da'da Dugsiyada
Waa inaad si joogto ah ugala hadashaa ilmahaaga habdhaqanka habboon ee ka caawin kara inuu hoggaamiyo nolol caafimaad leh. Kuwaas waxaa ka mid ah in la helo nafaqo habboon (cunidda saddex cunto oo maalintii ah iyo labo nafaqo oo nafaqo leh, xaddidan sonkorta sare iyo cuntooyinka dufan badan, cunista miraha, khudaarta cagaaran, hilibka cagaarka ah iyo alaabta caanaha oo yar, oo ay ku jiraan 3 caano, jaangooyada ama googaarka si ay ula kulmaan kalsiyum baahidaada), jimicsi joogta ah, hurdo ku filan (sagaal saacadood kasta habeenkii), iyo ka qaybgalka waxqabadyada ka baxsan dugsiga iyo bulshada dhexdeeda. Ku bilaw inaad ilmahaaga u diyaariso qorshooyinka ka dib qalin jabinta.
Waxa kale oo aad muhiim u ah inaad bilowdo inaad la xiriirto ilmahaaga si uu uga hortago in uu ka soo horjeedo dabeecadaha xun, oo ay ku jiraan isticmaalka tubaakada, aalkolada iyo daroogada (oo ay ku jirto isticmaalka nacasta, gaar ahaan aerosolka iyo xabagta, iyo daroogada cusub sida GHB iyo Ecstasy taas oo carruurta badani u maleynayaan inay ammaan yihiin). Carruurta ay waalidiintooda si joogto ah ula hadlaan ayaa halis ugu jira inay tijaabiyaan sigaarka, aalkolada iyo daroogooyinka.
U baro sida looga fogaado xaaladaha daroogada, aalkolada, ama sigaarka ay joogaan iyo inay doortaan saaxiibo kale oo doortaan inayan isticmaalin walxahan. Ku adkee in maaddooyinkaasi ay dhaawici karaan, oo ay ku dhigi karaan jirro, waxay keeni karaan shaqo yari sambabada iyo dhibaatooyinka ciyaaraha isboortiga, iyo inay sax tahay in la yiraahdo maya. Sidoo kale, ha u ogolaanin inuu ka qayb galo kooxo aan ilaalinayn dadka waawayn oo u sheeg in uu si furan ugala hadlo mawduucyada adag. U fiirso calaamadaha digniinta ee isticmaalka daroogada, oo ay ku jiraan isbeddel deg-deg ah ee dhaqankaaga ama shakhsiyadiisa, waxqabadka hoos u dhaca iskuulka, ama isbeddelka asxaabta uu la leeyahay.
Badbaadada
Shilalku waa sababta keentay dhimashada carruurta. Badanaa dhimashooyinkan si fudud ayaa looga hortagi karaa, sidaa daraadeed waa muhiim inaad ilaaliso amaanka ilmahaaga waqti kasta. Halkan waxaa ku qoran talooyin dhowr ah oo aad ku ilaalin karto kow iyo toban jir - illaa laba iyo toban sano jir ah:
- Marka la eego tilmaamaha kursiga ugu dambeeya ee caruurtu, carruurta waaweyn ee da'da iskuulka waa inay ku fariistaan kursiga suunka kursiga suunka marka ay gaaraan culeyska iyo dhererka xayiraadda xuduudaha kursiga gaariga ee hore. U qabashada suunka kursiga caadiga ah waa inaysan dhicin illaa ay carruurtu "jir yihiin oo weyn" oo ku filan suunka kursiga si ay u ilaaliyaan si haboon, inta badan ma ahan ilaa 4 feet 9 inches (57 inches) oo u dhexeeya 8 iyo 12 sano jir.
- Haddii kursiga kor loo qaado, hubso in ilmahaagu ku xiran yahay kursiga dambe oo leh suunka dhabarka iyo garbaha mar kasta.
- Ha u ogolaan ilmahaagu inuu ku fuulo gawaarida xamuulka qaada, xitaa haddii uu xiran yahay. Marka shil dhaco, carruurta ku yaal gadaasha gawaarida xamuulka waxay ka difaaci karaan dhaawacyo halis ah ama dhimasho.
- Had iyo jeer xiro koofiyada baaskiilka oo ka fogow baaskiil wadida agagaarka gaadiidka.
- Hirgelinta amniga cayaaraha: Ilmahaaga bar in ay had iyo jeer ku xirtaan qalabka amniga ku habboon ee loo sameeyo cayaar kasta (koofiyadaha, ilaalada afka, suufka, iwm.).
- U kaxee dadka lugta leh (jidadka waddooyinka, iwm.) Iyo amaanka goobaha lagu ciyaaro (oo ay ku jiraan kuwa aan ku ciyaarin bamgaradka).
- Iska ilaali ilmahaaga inuu qorraxda ka badan (isticmaal muraayad qorrax leh).
- Ku rakibo qiiqa iyo ogeysiinta kaarboon monoxide iyo isticmaalka qalabka hurdada ee dabka qabta. Hayso qorshaha baxsashada haddii dab ka dhaco gurigaaga, isticmaal shumaca laydhka dabacsan, iyo bar ilmahaaga ilmahaaga amaanka dabka (marnaba ma ciyaaro ciyaaraha, iwm.).
- Ku tababarto nabadgelyada cuntada: ku dhaq miro iyo qudaar, ha cunin hilibka aan loo dubin ama digaaga ama cabin caano aan la karinin ama casiir ah.
- Haddii ay tahay inaad haysatid qoryaha guriga ku hay isaga iyo xabbadaha meel gaar ah oo quful leh.
- Ilmahaaga bar ilmahaaga inuu dabbaalmo, ha u ogolaanin in ilmahaagu ka ciyaaro agagaaraha biyaha (harada, barkada, baddaha, iwm.) Adigoon kormeereyn qof weyn (xitaa haddii uu yahay dabbaal fiican), mar walba xiro badbaadada nolosha ama qalabka badbaadada marka ay saaran yihiin doonnida, iyo carqaladda ilmanimada ee ay ku hayso boodhka iyaga oo ku hareereysan xayndaab leh albaab isku xidhan oo iskiis u xiran.
- Ku dhiirigeli ilmahaaga inuu ilkaha ku cadiyo daawada ilkaha foloraydhka laba jeer maalintii oo uu sameeyo baaritaan ilko oo joogto ah (lixdii biloodba mar).
- Tijaabi telefishanka iyo dhiirigelinta akhriska iyo sheekada.
- Ilaali ilmahaaga isticmaalka kombiyuutarada (ilmo da'daan ah waa in aaney helin shabakadda internetka), cayaaraha kombiyuutarka, filimada, iyo ogyahay waxa ay galaan guryahooda saaxiibadood.
- Ilmahaaga bar sida loo garaaco 911 (haddii ay ka jirto degaankaaga).
- Tusaale wanaagsan u noqo ilmahaaga mar walba adigoo isticmaalaya suunka kursiga, koofiyada, iwm.
Dhibaatooyinka Dhalashada Dugsiyada Guud
- Cudurka: Dhibaato caadi ah oo saameyneysa badiba dhalinyarada hal mar ama mid kale. Waxaa sababa in saliida la googoynayo maqaarka maqaarkaaga. Kordhinta saliid iyo bakteeriyo badan ayaa markaa ka dhigaya maqaarkooda inay noqdaan kuwo casaan ah oo barara. Waxay caadi ahaan bilowdaa xilliga qaan-gaarnimada, sababtoo ah tani waa wakhti ay hormoonnada kor u qaadaan, waana hormoonnada kuwaasi oo keena maqaarkaaga inuu keeno saliid badan. Xanuunku ma keeno cuntooyinka aad cunayso (sida shukulaatada, cabitaannada fudud ama cuntooyinka dufanka leh) ama wasakh (madoow madow ayaa sababa boorka, ma aha wasakh), oo aadan ka qaadi karin qof kale. Waxaa laga yaabaa in ay ka sii xumaato adoo isticmaalaya finan yaryar, xoq adag oo xoqa maqaarka, shimbiraha qaarkood oo xitaa xannibi kara qulqulka saliidda, iyo dareenka dareenka. Cudurka caadi ahaan wuxuu hagaajiyaa wakhtiga aad jirtid 20 ilaa shan sano jir, hase yeeshee si dhaqso ah ayaa loo maamuli karaa tallaabooyinka habboon.
- Ginecomastia: Waa wax aan caadi ahayn in wiilasha ay yeeshaan horumar xagga naasaha ah maaddaama ay ku jiraan baaluq. Waxay caadi ahaan u bilaabmeysaa sidii wax yar oo yar yar ama midba midka kali ah, taas oo noqon karta hindise. Waa inaad u xaqiijisaa ilmahaaga in buruqan naasku yahay mid caadi ah waana in la baabi'iyaa dhowr bilood ama sannado la'aan daaweyn la'aan.
- Hoos-u-dhaca: Waa wax caadi ah in caruurtu ay maraan marinka suntan (epistaxis). Qaarkood waxaa laga yaabaa inay heystaan inta badan laba ama seddex todobaad toddobaad kasta iyo inta ay noqon karaan kuwo cabsi leh, waxay aad u dhif u yihiin dhibaatooyin halis ah. Cudurka suuxdintu waxay caadi ahaan dhacaan marka ilmahaagu maro sanka sanka ah uu qalalan yahay ama laga xakameynayo xasaasiyadaha ama infekshanka neefta sare.
- Poison Ivy: waa nooc ka mid ah dermatitis la xiriirta maqaarka uu keeno fal-celinta xasaasiyadeed ee saliidda ee caleemaha iftiinka sunta, sunta sunta leh ama sumowga sunta. Finanku sida caadiga ah waxay dhacaan dhawr saacadood illaa maalmo kadib markii ay la xiriiraan dhirtaas, iyadoo ku xiran hadba sida xasaasiga ah ee aad tahay.
- Calool-galinta: Dhibaato badan oo niyad-jab leh carruurta. Waxaa badanaa lagu qeexaa sida marxaladaha adag ee saxarada ah ama ay sii soconayaan afar maalmood ama kabadan oo aan lahayn dhaqdhaqaaq saxaro. Calool-galintu inta badan waxay keentaa cunto ay ku yar tahay fiber-ka laakiin sidoo kale waxaa sababi kara cabitaan caano badan (in ka badan 16 ilaa 24 oz / d), ma cabin biyo ku filan ama sugitaan aad u dheer si aad u tagto musqusha. Daaweynta bilowga ah waxay kordhineysaa qadarka cabitaanada uu cabo iyo kordhinta qiyaasta fiber iyo macaan ee cuntada. Badanaa sidoo kale waa mid waxtar leh si loo yareeyo xaddiga cuntooyinka caloosha ku jira ee cuntadiisa, oo ay ku jiraan caanaha lo'da, caano fadhi, jiis, karootada la kariyey, iyo muuska. Tijaabooyinka saxarada ayaa lagama maarmaan ah haddii talaabadani aysan shaqayn.
- Cudurrada Sare ee Neefsashada: Kuwani waa kuwo aad u caan ah waxaana ka mid ah calaamad muujinaysa sanka cad ama cagaar sanka iyo qufaca waxaana badanaa keena fayrasyo qabow. Waxaad badanaaba isticmaali kartaa in aad ka baxdo miisaaniyadu. Wac dhakhtarka ilmahaaga haddii ilmahaagu qabo qandho badan, neefsashada oo adkaada ama uusan soo rooneyn 7-10 maalmood
- Matag: caadiyan wuxuu la socdaa shuban ahaan qayb ka mid ah caabuq fayras ah. Haddii ilmahaagu matagayo matag, waxa ugu wanaagsan in la siiyo fasax cunto iyo cabitaan saacad ama ka dib, kadibna bilow in aad bixisid cabitaano cad yar (1 qaado shaah ah ama qaado) shan ama toban daqiiqo kasta. Marka cunugaagu awoodo in uu u dulqaado cabitaanka qadar yar, waxaad kordhin kartaa cabitaano cad oo ku saabsan qiyaasta shanta daqiiqo ama toban daqiiqo iyo ka dibna qadaro badan sida loo dulqaadan yahay kadibna dib ugu noqo cuntadiisa caadiga ah. Wac dhakhtarka ilmahaaga haddii mataguhu uu dhiig leeyahay, haddii uu yahay cagaar mugdi ah, ama haddii ilmahaagu muujinayo calaamadaha fuuqbaxa (oo aan ku jirin kaadida 6-8 saacadood, oo leh af qalalan iyo miisaan lumis).
- Shuban: Dhibaato caadi ah oo badanaa waxaa keena fayras fayras. Wac dhakhtarka ilmahaaga haddii shubanku leeyahay dhiig ama malax, haddii aysan fiicnayn 1-2 toddobaad ama haddii aad aragto calaamadaha fuuqbaxa (oo aan ku jirin kaadida 6-8 saacadood, oo leh af qalalan iyo miisaan lumis) . Waa inaad sii wadaa cuntadooda caadiga ah laakiin waxay siin kartaa 1-2 wiqiyadood oo cabitaano cad ah mar kasta oo uu ku dhaco saxaro shuban si looga hortago fuuqbaxa.
Wixii macluumaad dheeraad ah:
Ilmahaaga u qaadashada dhakhtarka ilmahaaga
Kow iyo toban iyo laba iyo toban sano baaritaan, waxaad filan kartaa:
- Imtixaanka koritaanka iyo koritaanka ilmahaaga.
- Dib u eegida jadwalka cuntada iyo jiifka
- Cabbiraadda dhererkiisa, miisaanka iyo cadaadiska dhiigga.
- Talo-siinta ka hortagga dhaawaca, caafimaadka ilkaha, iyo cunto sax ah.
- Dib u eegida waxqabadka dugsiga.
- Tallaalka Tdap (tetanus booster), Tallaalka Meningococcal (Menactra ama Menveo), iyo tallaalka HPV (wiilasha iyo gabdhaha), iyo suurtogalka suurtagalka ah 'Varivax booster' (haddii ilmahaagu uusan hablobaas ku dhicin), HepB iyo HepA series - haddii aan hore loo bixin .
- Baaritaanka baaritaanka: baaritaanka aragga iyo maqalka.
Jadwalka soo socda ee dhakhtarkaagu wuxuu noqon doonaa marka ilmahaagu yahay laba iyo toban ilaa toban iyo toban sannadood.